Blakende baby’s

Artikel ingestuurd naar Persgroep voor publicatie eind augustus 2016

Gezond&Blij zonder diëten speltBrood zonder beleg!
De beste voeding voor je kind: Het begint bij jezelf tijdens je zwangerschap. Zwangeren zijn vaak bezig met wat ze niet mogen eten. Zoveel is dat niet, je moet voornamelijk van rauwe producten afblijven. Je zou je vooral moeten richten op extra gezonde voeding. Méér maar gezond eten is namelijk nogal een opgave. Je hoeft zeker niet voor twee te eten maar een kleine maaltijd extra (500 calorieën) is wel nodig. En dan heb ik het natuurlijk niet over taart, koekjes en chips extra maar een kleine maaltijd met veel groentes en volkoren producten voor je ijzer en vezels. Ben je in het begin misselijk of zit je buik in de weg op het eind dan is het zeker een opgave om meer te eten dan je gewend bent. Na de bevalling moet je vooral doorgaan met gezond eten want de baby vraagt nogal wat van je in de eerste periode. Het is vaak zo hectisch dat je je eigen verzorging vergeet inclusief je gezonde voeding. Als je trouwens borstvoeding geeft, heeft je lijf nog veel meer extra’s nodig. De extra calorieën (300!) zorgen ervoor dat je melk veel voedingsstoffen bevat en dat je niet onnodig afvalt waardoor je vermoeid raakt. Niets maakt je zo onzeker als de gezondheid van je kind dus zorg voor goede voeding van jezelf, dan ben je al een heel eind op weg. Uiteindelijk kopiëren kinderen ook jouw gedrag.

Wist je dat…
De nieren van je baby nog geen grote eiwitten en zout aankunnen?

Je nieren filtreren zout. Niertjes van baby’s werken echter nog niet optimaal. Ze zijn pas na ongeveer anderhalf jaar volgroeid. Dus tot die tijd kun je beter geen zout toevoegen aan je eten. In verschillende groentes en melk zit van nature  al een beetje zout.  Het advies voor volwassenen is 6 gram zout per dag waar de meesten al ver overheen zitten.
De maximale hoeveelheid zout voor baby’s:
0-6 maanden: minder dan 1 gram
7-12 maanden: 1 gram
1-3 jaar: maximaal: 3 gram
Een zoutvoorbeeldje:
Eén boterham besmeerd met margarine en smeerkaas of leverworst geeft al 0.8 gram zout. Als je dus anderhalf of twee boterhammen eet zit je al over de één gram heen. Zelfs de ‘smeerkaas speciaal geschikt voor kinderen vanaf 6 maanden’ bevat teveel zout. Ik zou het mijn baby niet geven tot een leeftijd van drie jaar (In een boterham zit 0,4 gram, plak kaas: 0,4 gram (kies je de variant met minder zout dan zit je op 0,3 gram), ham: 0,3 gram, plak salami: 0,5 gram, smeerbare worst: 0,4 gram, smeerkaas: 0,3 gram zout).

Zout is uit den boze
Baby’s en peuters kunnen een aantal dingen nog niet eten. Dat vergeet je snel zodra het consultatiebureau zegt dat ze na één jaar met de pot mee kunnen eten. Kijk dus uit met kant-en klare producten zoals leverpastei en smeerkaas. Ik zie om me heen dat ouders, opa’s en oma’s en zelfs de kinderopvang verkeerde keuzes maken omdat ze het niet weten. Opmerkingen die ik hoor: “Een beetje zout is toch niet erg”, “het eten moet wel smaak hebben”, of “alle kinderen eten graag smeerleverworst”. Als ik uitleg hoeveel zout in leverpastei of smeerkaas zit en hoeveel een baby mag hebben dan schrikken ze. Een vriendin heeft de kinderopvang speciaal uitgezocht op gezondheid! Nog iets: een studiegenoot van me vindt het belachelijk dat haar kinderen op de TSO limonade krijgen en een snoepje als beloning als ze braaf zijn geweest, en terecht! Ze wilde dit aankaarten bij de leiding maar dacht eerst even te peilen bij de andere ouders. Wat een teleurstelling: de andere ouders maakten het niet uit. Hierdoor heeft ze het helaas niet meer doorgezet. Belonen met snoepgoed is inderdaad niet de manier om iets blijvend voor elkaar te krijgen en waarom niet gewoon water drinken bij de lunch? Mocht je per se willen dat je kind limonade krijgt dan moet je dat maar zelf meegeven. Zelf dit initiatief nemen gebeurt in een groep vaak niet, ook al is het gezonder, goedkoper of lekkerder. Het gezonde aanmoedigen door dit als normaal te zien noemen we ‘nudging’, een duwtje in de goede richting. In mijn boek Gezond & Blij zonder diëten staan veel alledaagse en praktische voorbeelden over nudging waardoor je automatisch gezonder bezig bent.


Extra hapjes

Voedingsdeskundige Ay Lin Kho vertaalt in haar boek wetenschappelijk onderzoek over voeding en gezondheid naar handige tips in ons dagelijkse leven. Gezond & Blij zonder diëten, want je bent wat je eet.Als je baby vier maanden is kun je al groente- en fruithapjes geven, dit is goed voor de smaakgewenning en mondontwikkeling. Vroeger dacht men dat je zo laat mogelijk met vaste voeding moest beginnen in verband met allergieën maar nieuwe onderzoeken laten het tegenovergestelde zien. Het is juist goed om wel in aanraking te komen met allerlei stoffen. Met zes maanden is je baby echt toe om vaste voeding te eten. Alleen melk voldoet dan niet meer en een boterham staat dan ook op het babymenuutje. Heb je een bewegelijke baby dan kan die al snel twee sneetjes brood op. ‘Ktjing’, daar zit onbelegd al 0,8 gram zout in.

Wist je dat…
Baby’s blauw kunnen worden van spinazie?

Sommige groentes zijn nog niet geschikt tot je baby minstens zes maanden is.
De kans op blauwe baby’s vergroot als je nitraatrijke groentes geeft. Baby’s kunnen dan een defect in zuurstoftransport krijgen en kans op verstikking. Nitraatrijke groentes zijn: verschillende slasoorten, postelein, rode biet, kervel, radijs, bleekselderij, andijvie, spinazie, spitskool, tuinkers/waterkers, venkel, Chinese kool en paksoi.

Besmeer brood met olie, margarine of doop het door de melk of water mocht je het wat minder droog willen maken. Beleg wat jezelf eet is niet goed en hoeft niet, dat gaat te ver als je kijkt naar het zout. Wil je wel beleg dan kun je geprakte groente of fruit gebruiken. Denk aan een moes van avocado, worteltjes, appel, banaan of peer. Populair broodbeleg voor kinderen zijn smeerkaas en smeerleverworst, makkelijk te smeren en door te slikken maar helaas zit er te veel zout in. Als je toch beleg wil geven aan je kind, kijk dan in de biologische of natuurwinkel. Hier hebben ze producten waar werkelijk minder zout en suiker in zit en meestal zonder schreeuwende misleidende marketing. Geef naast de benodigde melk gewoon water als drankje. Laat ze niet wennen aan zoete drankjes, dat komt later vanzelf. Daar hoef je niet bang voor te zijn.

Dus… wat dan?
Brood met fruit en groentes als beleg is prima. Drink water en geen limonade. Sáái, kun je denken  maar baby’s geven er nog niks om, daarbij hebben ze al genoeg te ontdekken qua smaken. Je baby neemt smaken namelijk anders waar. Smaken komen harder aan omdat ze veel meer smaakpapillen hebben dan wij. Zoet smaakt veel zoeter en zout veel zouter, dus je baby zal niet snel iets flauw of saai vinden smaken.

Ay Lin Kho’s blog over voeding en gezondheidEnkele tips, ook voor als je geen keukenprinses bent: een vruchtenmoes van appel, peer, aardbeien, bessen of bramen heb je zo gemaakt: even koken met eventueel wat water erbij. Ik zeg vruchtenmoes en geen jam want jam bevat veel suiker en dat wil je ook niet. Het is trouwens aardbeien-,  bessen- en bramentijd dus nu zijn ze op zijn lekkerst en zeer betaalbaar. Bij mij staat er een heerlijke bessenmoes in de koelkast gemaakt van puur fruit (ik heb een appel toegevoegd voor meer pectine wat het stijf maakt en limoen om pectine goed vrij te laten komen en om het langer goed te houden). Je hebt geen geleisuiker nodig, als je een dikkere moes wil hebben laat je het gewoon langer inkoken, dan verdampt het vocht. Een spread maken is ook zo gedaan. Pak dan een vork of staafmixer en maak een guacamole van avocado en tomaat of hummus van kikkerwerwten, limoen en water.

Wist je dat…
Kinderen echte fijnproevers zijn?

Je gustatieknoppen – de smaakpapillen op je tong – nemen smaak waar. Deze kunnen niet alleen basissmaken herkennen maar geven ook aan onze hersenen door of een product hard of zacht, krokant of taai, vast of vloeibaar of warm of koud is. Baby’s en peuters hebben tussen de 8000 en 12000 van deze knoppen, volwassenen gemiddeld nog maar ongeveer 6000.  Kinderen zijn dus echte fijnproevers. Houd dus rekening met eetgedrag van kinderen want ze zijn gevoeliger voor smaak.

 

Ay Lin Kho is lid van de Nederlandse Academie van Voedingswetenchappen, voedingscolumnist van Hart & Ziel, en auteur van Gezond & Blij zonder diëten.